درباره
درک ارزشهای فرهنګی و ادبی کشور در سدههای پیش و امروز، آګاهی از چګونګی فرهنګ و ادب درخشان کشور و انتقال آن به سدههای آینده، مفکورۀ ایجاد و تأسیس یک پوهنځی را در دهۀ 1320 به میان آورد. به تأسی از این مفکوره پوهنځی ادبیات که در معرفی چګونګی تاریخ ادبیات و فرهنګ کشور ګامهای متین برداشته است، در اول میزان سال 1323 خورشیدی در چوکات پوهنتون کابل تأسیس یافت. در آن وقت در پوهنتون کابل صرف سه (پوهنځی - طب - حقوق - و ساینس) موجود بود. هدف از تأسیس این پوهنځی تربیۀ جوانان کشور به منظور شرح و بیان ثقافت و تاریخ کشور و معرفی این پدیدهها برای جهانیان از طریق تحقیق و تحصیل بوده است. ګذشته از آن تربیۀ معلمان ورزیده و آګاه در رشتههای مختلف علمی و ادبی، هدف دیګر پوهنځی را تشکیل میداد. تربیه و پرورش نویسندګان و محققان نیز از اهداف عمدۀ پوهنځی به شمار میرفت.
برای نیل به اهداف متذکره اولیت برنامۀ درسی پوهنځی که شامل تاریخ ادبیات پشتو - تاریخ ادبیات دری - ګرامر پشتو - ګرامر دری - متون پشتو – فنون ادبی پشتو – فنون ادبی دری - روحیات و فلسفه - عربی و زبان انګلیسی بود توسط یک هیأت ذیصلاح که متشکل از مرحوم صلاحالدین سلجوقی، داکتر نجیبالله، هاشم شایق افندی، معینان وزارت معارف وقت، سرور ګویا اعتمادی و چند تن از دانشمندان موجود در کابل بود، تحت ریاست وزیر معارف وقت تعیین ګردیده و برای تدریس در آن زمان استاد عبدالحی حبیبی (رئیس پوهنځی)، محمدکریم نزیهی، محمداعظیم ایازی، پایندهمحمد زهیر، امینالله زمریالی، سرور ګویا، عبدالرووف بینوا، عبدالحق بیتاب، غلام جیلانی جلالی، هاشم شایق افندی، امین میرزا قفقازی و شمشیرخان انتخاب و توظیف ګردیدند. با چنین برنامۀ درسی و هیأت استادان محدود، اولین صنف پوهنځی شامل ده نفر از فارغان لیسۀ
حبیبیه و لیسه احمدشاهی قندهار به تاریخ اول میزان 1323 هـ. ش افتتاح ګردید.
از سال ۱۳۳۰ بدينسو ديپارتمنتهای جغرافيه و تاريخ و بعد از سال ۱۳۴۰ ديپارتمنتهای زبانهای خارجی مانند آلمانی، فرانسوی، انګلیسی، هسپانوی، عربی، جاپانی و روسی، همچنان ژورنالیزم، روانشناسی، فلسفه و هنرهای زیبا ایجاد ګردید. سپس په ترتيب دیپارتمنتهای ژورنالیزم، علوم اجتماعی، روانشناسی و هنرهای زیبا از ترکيب این پوهنځی جدا ګردیده و به حیث پوهنځیهای مستقل به فعالیت آغاز نمود و نام پوهنځی از «پوهنځی ادبیات و علوم بشری» به «پوهنځی زبان و ادبیات» تغییر یافت.
در سال ۱۳۹۹ ديپارتمنتهای زبان و ادبیات خارجی از اين پوهنځی جدا ګردیده و به نام «پوهنځی زبان و ادبیات خارجی» تشکيل يافته و به حيث پوهنځی مستقل فعاليت خویش را آغاز نمود. پوهنځی زبان و ادبیات فعلاً داری سه ديپارتمنت میباشد: «ديپارتمنت زبان و ادبیات پشتو»، «ديپارتمنت زبان و ادبیات دری» و «ديپارتمنت زبان و ادبیات اوزبیکی». ديپارتمنتهای «زبان و ادبیات پشتو» و «زبان و ادبیات دری» بر علاوه برنامههای لیسانس برنامههای ماستری و دوکتورا را نیز دارد.