پوهنتون کابل و اهداف انکشاف پایدار افغانستان

اهداف انکشاف هزاره دوم به پایان رسید اما نه تنها در افغانستان بلکه در سایر کشورها ی رو به انکشاف مشکلات، علی الرغم پیشرفت ها، موجود و به حالت خود باقی ماند. به همین منظور ملل متحد درسال 2015 برنامه ای تحت عنوان اهداف انکشاف پایدار(SDG- Sustainable Development Goal) را به منظور مبارزه با چالش هایی که هنوزهم جهان با آن دست و پنجه نرم میکرد، مانند تغییر اقلیم، فقر، گرسنگی، مسایل صحی، عدم امنیت، حکومتداری ضعیف و فساد گسترده، عدم شفافیت و فقدان حسابدهی، عدم تناسب افزایش نفوس با رشد اقتصادی، آسیب پذیری زنان و دختران، بیکاری، عدم تساوی، خشونت، بی عدالتی، عدم دسترسی به آب آشامیدنی صحی و انرژ ی پایدار معرفی کرد. افغانستان نیز منحیث عضو این خانواده بزرگ جهانی متعهد گردید که جهت تحقق اهداف هفده گانه که در میثاق گنجانیده شده بود تلاش نماید. بناً، دولت ج.ا.ا. از جمله 17 اهداف کلی 16 هدف کلی، از جمله 169 اهداف مشخص 125 هدف مشخص و از جمله 217 شاخص 190 شاخص را بر مبنای شرایط افغانستان اقتباس و تحت عنوان اهداف انکشاف پایدار افغانستان (A-SDG) نام گذاری کرد. هفده هدف کلی به 8 سکتوری ملی و 17 سکتور فرعی تقسیم و به وزارت های مرتبط مسوولیت داده شده است. تمام اهداف شانزده گانه باهم پیوسته اند و تمام ادارات موظف گردیدند تا آنرا در پالیسی ها و استراتیژی های خود انعکاس و در تحقق آن برنامه ریزی کنند.

همچنان، تلاش صورت گرفت تا امکانات و منابع موجود بسیج و  اهداف انکشاف پایدار افغانستان در اولویت های برنامه های ملی تبلور یابد.هنوز برنامه ریزی های لازم برای رسیدگی و تحقق اهداف انکشاف پایدار افغانستان شکل نگرفته بود که شیوع مرض کرونا و گسترش آن در کشور شرایط تحقق آنرا دشوار تر و هزینه ها را مضاعف ساخت.اگر به اهداف انکشاف پایدار افغانستان یا A-SDGs نظر اندازی نماییم، دیده میشود که تعلیم و تربیه و تحصیلات عالی در اهداف شماره 4، 8، 11، 12، و 16 انعکاس یافته است.

علاوتاً، 14 هدف مشخص و 41 شاخص نیز به همین موضوع ارتباط مستقیم دارد. لازم است تا موشگافی صورت گیرد که پوهنتون ها و موسسات تحصیلات عالی افغانستان چه نقش و مسوولیت در قبال تحقق آنها دارند. ما در پوهنتون کابل به این باور هستیم که پوهنتون ها و موسسات تحصیلات عالی با حمایت، ارتقا، و سهمگیری در اهداف اقتباس شده 16 گانه رول مهم بازی کرده میتوانند ونقش مهم در برآورده شدن انکشاف پایدار از طریق تحصیلات عالی دارند. زیرا، پوهنتون ها نسل جدید را با دانش، مهارت ها، سلوک؛ انکشاف برنامه درسی؛ سازماندهی فعالیت های ماورای نصاب و تفهیم رسیدگی به چالش های پایداری و فرصت ها؛ راه اندازی تحقیقات علمی که اجندای پایداری را تقویت نماید؛ و تلقین آن منحیث مولفه مهم انکشاف اقتصادی تربیه مینمایند.اما برای آنکه بصورت موثر عمل کرده باشیم و نقش پوهنتون ها در تحقق اهداف پایدار افغانستان برجسته گردد باید موارد اساسی آتی تامین گردد. یک کانسرسیوم پوهنتون ها ایجاد و به اجرای برنامه هایی بپردازند که توانمندی و شایستگی پایدار را در محصلان القا کند. باید همه افراد را با دانش و مهارت های لازم که ارزش ها و شایستگی های پایداری یک سیستم مرتبط به پایداری را شکل داده بتوانند مجهز کرد. حد اقل شایستگی های پایداری در برگیرنده تفکر سیستمیک، کاربین رشته ای؛ تفکر پیشبینی کننده؛ عدالت؛ مسوولیت پذیری و اخلاق؛ تفکر انتقادی و کارهای تحلیلی؛ روابط فردی و همکاری؛ همدلی و تغییر دیدگاه؛ ارتباطات و استفاده از میدیا؛ تفکر استراتیژیک؛ سمهگیری فردی؛ بررسی و ارزیابی؛ روحیه تحمل پذیری در عدم تحقق و ابهامات را شامل میشود.

تعهد پوهنتون ها به اهداف انکشاف پایدار افغانستان: پوهنتون ها میتوانند که از تجارب و تخصص؛ توانمندی؛ و نفوذ رهبریت خود استفاده نموده و تمام ذینفعان را تشویق به اقتباس پالیسی ها و تمرینات پایدار درجهت تحقق اجندای انکشاف پایدار 2030 نمایند.

سوم افزایش آگاهی: مطالعات نشان میدهد که اکثریت محصلین و استادان از اهداف پایدار افغانستان اطلاع ندارند. لازم است تا پوهنتون ها سطح آگاهی محصلین و استادان  و هکذا تمام ذینفعان داخلی و خارجی را از اهداف انکشاف پایدار افغانستان تقویت نمایند.

چهارم تحقیقات علمی: پوهنتون ها باید از تمام تجارب و تخصص خویش استفاده کنند تا تحقیقات کمی و کیفی و سهمگیری لازم در اهداف انکشاف پایدار افغانستان انجام دهند. ایجاب مینماید که پوهنتون های دولتی از اینکه به محدویت بودیجه و امکانات مواجه اند برنامه های تحقیقاتی آنها تمویل و تکنالوژی های معاصر که در تحقق انکشاف پایدار لازمی است از مراجع داخلی و بین المللی خصوصاً ملل متحد به همکاری دولت در این راستا تهیه و در اختیار پوهنتونها قرار داده شود.

نهایتاً، همکاری و توأمیت های قوی بین پوهنتون ها و ادارات دولتی و سکتورخصوصی در اندازه گیری، گزارشدهی و تبادل دیتا لازمی پنداشته میشود. ما ضرورت داریم تا همکاری های ملی و بین المللی خویش را در تمام عرصه ها در جهت تسهیل تحقیقات علمی، تبادل تجارب و دیتا بسیج نماییم تا تحقق اهداف انکشاف پایدار افغانستان را هموار سازد. 

پوهنتون کابل اقدامات لازم را که به نحوی در تحقق اهداف انکشاف پایدار افغانستان کمک میکند تحت عنوان برنامه تغییر پوهنتون کابل روی دست گرفته است. این اقدامات شامل موارد مانند ترسیم آنچه در حال حاضر انجام میدهیم؛ نظارت و ارزیابی از برنامه های موجود؛ افزایش تلاشها بخاطر تقویت تحقیقات علمی؛ هدفمندشدن رساله های علمی؛ بهبود ظرفیت های داخلی و مالکیت اهداف انکشاف  پایدار؛ بروز سازی نصاب های تحصیلی مبتنی بر نیازمندیهای انکشاف جامعه؛ توجه به برنامه هاییکه در اقتصاد دانش محور کمک نماید؛  تشخیص الویت ها و فرصت ها؛ مشارکت، تطبیق و تعبیه اهداف انکشاف پایدار در استراتیژی ها، آموزش محصلین، کارمندان و استادان با مهارت های تقویت انکشاف پایدار، پالیسیها و برنامه ها؛ نظارت، ارزیابی و ارتباط تمام برنامه های عمل در انکشاف و پایداری میگردد.

پوهنتون کابل، در پنج سال گذشته، از آوانی که اهداف انکشاف پایدار ملل متحد UN-SDGs در سال 2015 میلادی مطابق به 1394 هجری شمسی معرفی گردید ، به شکلی آنرا مورد توجه قرار داد و در این راستا به یک سلسله اقدامات ای متوسل شد که به نحوی در تحقق  آن کمک و در انکشاف پایدار افغانستان ممد واقع میگردد. به گونه مثال میتوان افزایش پذیرش %25 محصلین، افزایش پذیریش محصلین اناث از %31 به %46، و بهبود نسبت استاد و محصل از 42 به 36 ، تهیه اعاشه و اباته به تمام محصلین اناث که از فواصل بیشتر از 35 کیلومتری به پوهنتون می آیند یاد آوری کرد. به همین ترتیب از نظر برنامه؛ بیش از %60 برنامه ها به روز گردیده، هفت برنامه لیسانس و 5 برنامه ماستری جدید معرفی گردیده و 6 برنامه ماستری دیگر در طی مراحل قرار دارد. همچنان ایجاد مرکز انکشاف مسلکی استادان، مرکز انکشاف آموزش مهارتهای محصلان، مرکز تحقیقات علمی، و واحد تضمین کیفیت از مواردی است که سهمگیری پوهنتون کابل در تحقق اهداف انکشاف پایدار 2030 را نشان میدهد.