دځمکپوهنی پوهنخی لنډه

په هیواد کې دلوړو زدکړو موسسو دپراختیا په لړکې دادبیاتو او بشری علومو له پوهنځی څخه دجغرافیي دیپارتمنت او دساینس له پوهنځی څخه دمیتورولوژی او جیولوجی دیپارتمنتوپه یوځای کیدو سره د ۱۳۵۹ کال د وری په میاشت کې د ځمکپوهنی  پوهنځی تاسیس شوه . له هغی وروسته په ۱۳۶۱ کال کې دهایدرولوژی  په نوم څلورم دیپارتمنت هم د ځمکپوهنی پوهنځی په چوکات کې خپل فعالیت پیل کړ، خوپه ۱۳۶۸ کال کې دیو لړ ستونزو له امله نوموړی دیپارتمنت دمیتورولوژی له دیپارتمنت سره یوځای اودهایدرومیتورولوژی دیپارتمنت په نوم یی خپل  فعالیت دځمکپوهنی پوهنځی په چوکاټ  کړ. همدغه په ۱۳۸۷ کال کې دځمکپوهنی پوهنځی دچاپیریال ساتنی او طبیعی حوادثو اداره په نوم یوه  بل دیپارتمنت  کار پیل کړ. نوموړی څانګه د ۱۳۹۱ لمریز کال په وروستیو کې دچاپیریال ساتنی پوهنځی ته لوړه شوه .

په ۱۳۳۰ کال کی دجغرافیي اوتاریخ څانګه دکابل پوهنتون دادبیاتو پوهنځی په چوکاټ کې رامنځته شوه ، چې وروسته دجغرافیي علم نړیوالو پرمختیاوو او په هیواد کې دجغرافیی علم څیړنو د ارزښت له مخی په ۱۳۵۴ کال دجغرافیي څانګه له تاریخ څخه جلا او دیو ه ځانګړی دیپارتمنت په توګه چې دادبیاتو دبشری علومو پوهنځی په چوکاټ کې خپل فعالیت پیل کړ . دجغرافیا دیپارتمنت دطبیعی علومو سره دنږدی اړیکو د درلودلو له امله په ۱۳۵۹ لمریز کال کې دادبیاتو او بشری علومو له پوهنځی څخه جلا او دجیولوجی اوهایدورمیتورلوژی ددیپارتمنتونو سره یوځای چې دځمکپوهنی په نوم یی نوی پوهنځی رامنځته کړه.دجغرافیي دیپارتمنت په هیواد کې دسکتوری وزارتونو لپاره دجغرافیه پوهانود روزلو او په تیره دښونځیو لپاره دجغرافیا مضمون دښوونکو دروزلو په موخه جوړشوي دی. په عمومی توګه جغرافیا دځمکی پرمخ ټولی طبیعی پدیدی تر بیلابیلو عنوانونو لاندی په ځانګړی ډول ترمطالعی لاندی نیسی . دفزیکی جغرافیا په برخه کې اقلیم پوهنه او جیومورفولوجی ډيردپاملرنی وړدی ،ځکه اقلیم اودځمکی دسطحی جوړښت دانسانانو له ژوند سره مستقیمی اړیکی لری . اقلیم دجغرافیا یوه مهمه موضوع ده ، چې دټولو بشری او کلتوری کړنو محور رامنځته کوی. په لومړی سر کې دجغرافیا دیپارتمنت دامریکا متحده ایالتونو دنبراسکا پوهنتون سره توامیت درلوده خودوخت په تیریدو اوتعلیمی نصاب کې دبدلون له امله په ۱۳۵۹ کال کې ددی توامیت له المان هیواد سره لاسلیک او تریو ی دمی وروسته تراوسه دوام لری .

دجیولوجی دیپارتمنت دفلیډجیولوجستانو دروزنی په موخه په ۱۳۳۴ لمریز کال کې دافغانی او المانی کارپوهانو په مرسته دجیولوجی کانونو په برخه کې په افغانستان کې لومړنۍ څانګی په توګه رامنځته شوه . چې  تل المان هیواد دبن پوهنتون دجیولوجی انستیتوت له علمی او تخنیکی مرستو څخه برخمن وه چی وروسته دوخت داړتیا اوکابل پوهنتون دپراختیا له په ۱۳۵۹ لمریز کال کې دځمکپوهنی پوهنځی په رامنځته کیدو سره چې خپل راتلونکی فعالیت دځمکپوهنی په پوهنځی کې پیل کړ، چې تراوسه دوام لري.

دمیتورولوژی دیپارتمنت ۱۳۴۲ لمریز کال کې دکابل پوهنتون دساینس پوهنځی په چوکاټ کې رامنځته اوخپل علمی او اکادمیک فعالیت فعل کړ . دمیتورولوژی دیپارتمنت په ۱۳۵۹ کال کې دساینس له پوهنځی څخه جلا اودځکپوهنی له نوی رامنځته شوی پوهنځی سره وتړل شو. په ۱۳۶۱ کال کې دځمکپوهنی پوهنځی په چوکاټ کې دهایدرولوژی په نوم بل دیپارتمنت ورزیات شوی چې د ۱۳۶۸ لمریز کال پوری چې فعالیت درلوده . دهایدرولوژی له دیپارتمنت سره یوځای اود هایدرومیتورولوژی چې رامنځته او دځمکپوهنی پوهنځی په چوکاټ کې خپل فعالیت پیل کړ. دهایدورمیتورولوژی دیپارتمنت په تیرو څو لسیزو کې چې په سلګونو میتورولوجستان او هایدورجستان دملی اقتصاد دبیلابیلو برخو لپاره روزلی دی.چې هایدورمیتورولوژی دیپارتمنت درامنځته کیدو یوه  ځانګړی او بنسټیزه موخه هم دهایدرولوجستانو او میتورولوجستانو روزنه ده.

دځمکپوهنی پوهنځی له تاسیس څخه تر ۱۳۹۲ لمریزکال پوری دخپلو فارغانو (۲۶) دوری ټولنی ته وړاندی کړي او زیاتره یی دملی اقتصاد په بیلابیلو برخو کې په خدمت بوخت دی.

داوس لپاره دځمکپوهنی پوهنځی داستادانو شمیر (33) تنه دی، چې له هغوی څخه(28) تنه یی نارینه او (5) تنه ښځینه استادانی دی .  په اوسنی وخت کې دځمکپوهنی پوهنځی دورځی ا ود شپی برخی دمحصلانو شمیر (   770  ) تنه دی ، چې له هغوی څخه یی(   82   ) ښځینه محصلانی دی او( 446) تنه نارینه دی .دیادونی وړده چې په تیرو کلونو کې دځمکپوهنی پوهنځی استادانو چې په بیلابیلو هیوادنوکې لکه المان ، انګستان ، بلجیم ،هندوستان ، نیپال ،هالنډ ، قرغزستان ،تاجکستان ، پاکستان ، چین ، ایران ،مالیزیا ،تایوان او نو رو کې په نړیوالو کنفرانسونو، ورکشاپونو علمی سفرونو ، علمی څیړنو او نورو کې فعاله ونډه درلوده او له هغوی څخه چې ډیری ښی علمی لاسته راوړنی درلودی .