تاریخچه

مسایل زیست محیطی هیچ وقت به اندازه زمان ما حایز اهمیت نبوده است. ابعاد مسایل زیست محیطی در جهان ما نه فقط گسترده، بلکه خو فناک می باشد. توسعه صحراها، از بین رفتن جنگلات، افزایش گازات گلخانه ای، باریک شدن قشر اوزن اتموسفیر، گرم شدن کره زمین، ذوب شدن یخ های قطبی وهیمالیا، انقراض گونه های متعدد حیوانات ونباتات، آلوده شدن آب، خاک وهوا و ده ها مشکلات دیگر ذهن هر سکنه این کره خاکی را به تشویش و اندیشه واداشته است.  مسایل چون خالی شدن منابع وثروت های طبیعی نیز مطرح اند. جهان ما را کمبود آبهای شیرین، کاهش اراضی زراعتی وسوختهای فوسیلی وحتی اکسیجن تهدید می کند. یک پیامد اساسی مسایل زیست محیطی وتغییرات اقلیمی بالا رفتن وقوع حوادث ناگوار مانند لغزش زمین سرازیر شدن سیلابها، خشکسالی ها شیوع اپیدیمی ها ودیگر آفات وامراض می باشد. واقعات زلزله ها، سونامی ها، حریق جنگل نیز بیشتر از گذشته اتفاق می افتند.

افغانستان کشور عریز ما بیدفاع ترین کشور در برابر مسایل ناگوار زیست محیطی، کمبود منابع طبیعی ووقوع حوادث می باشد. ابعاد تخریبات محیط زیست در افغانستان به اثر چند دهه جنگ و نبود حاکمیت موثر قانون بسیار عظیم است. دراین سالها منابع با ارزش طبیعی کشور مانند چراگاه، جنگلات وحیات وحش صدمات شدیدی را متحمل گردید، آبهای زیررمینی به صورت بیرویه مورد بهره برداری قرار گرفت. زمین های زراعتی در اثر توسعه شهرها مرتبا بلعیده شدند.

ما هم از عوامل  داخلی و هم عوامل خارجی که موجب تخریب محیط زیست وازبین رفتن منابع طبیعی می شوند مرتبا آسیب می بینیم. مسله مهم نبود مدیریت موثر این عوامل و ضعف آگاهی عامه و حتی نخبه ها هم از پیامد های آنها با خبر نیستند. مردم به این امر که بزرگترین عامل تخریب ویا حفاظت محیط زیست و از بین رفتن منابع طبیعی خود انسان است، کمتر توجه دارند آنهافکر می کنند که منابع طبیعی لایتناهی می باشد و محیط زیست نیز آسیب ناپذیر است و احتیاج به حفاظت ندارد ار همین جهت آنها حتی از ریشه کن ساختن جنگلات خوداری نکردند و در شکار ماهی از مخرب ترین وسیل مانند بم وشاک برقی استفاده بردند. توجه به نظافت وپاگیزگی نیز علی الرغم احکام صریح و قرانی و اسلامی مرتبا به فراموشی سپرده شده است. در چنین شرایطی ایجاد پوهنځی محیط زیست یک ضرورت اساسی و مبرم می باشد.

دولت با توجه به مسایل مبرم زیست محیطی چند سال قبل اداره محیط زیست را تاسیس کرد. این اداره به طرح ونظارت از تطبیق پالیسی حفظ محیط زیست پرداخت، اما با ایجاد این اداره کمبود کادر های متخصص محیط زیست هنوزهم بیشتر محسوس گردید تا پالیسی ها به تطبیق قرار داده شوند ودر جحت تعمیم وارتقای آگاهی ها دراین باره کار موثر صورت بگیرد، لهذا واضحا بایستی پوهنځی محیط زیست ایجاد شود. البته ایجاد پوهنځی محیط زیست بر پیشنه تدریس این رشته به سطح مضمون ودیپارتمنت ها استوار است. چنانچه دیپارتمنت منابع طبیعی وتدریس محیط زیست سویه مضمون در پوهنځی زراعت 18 سال قدامت دارد. در پوهنتون طبی نیز مضمون محیط زیست شامل نصاب تحصیلی می باشد. همچنان تدریس محیط زیست به سویه دیپارتمنت در پوهنځی زمین شناسی و انجینری پوهنتون کابل ودر پوهنتون پولی تخنیک از چند سال بدین سو آغاز یافته است.  

کادر های علمی متخصص در این رشته در پوهنځی ها و موسسات تحصیلات عالی متعدد موجود اند نصاب های تحصیلی نیز برای این رشته انکشاف داده شده و مواد آموزشی برای آن تهیه گردیده است. چندین شماره مجلات ونشرات اختصاصی نیز در این باره موجود اند. بنابر این آن شرط ها برای ایجاد پوهنځی محیط زیست تا حد زیاد فراهم می باشد که ضامن و نوید پیشرفت های بعدی خواهند بود.