معرفی مختصر دیپارتمنت مهندسی

گرچه افغانستان از هزاران سال قبل دارای روش های معماری و مهندسی محلی خود بوده, اما برای نخستین بار تحصیلات رسمی در رشتۀ مهندسی در افغانستان به شیوۀ مدرن آن با تاسیس دیپارتمنت مهندسی در چوکات فاکولتۀ انجنیری پوهنتون کابل در سال 1346 هجری خورشیدی با یک برنامه آموزشی پنج ساله آغاز گردید. برخلاف رشته های دیگر انجنیری, شاگردان علاقمند به رشتۀ مهندسی در شروع سال اول تحصیل خود بعد از ارزیابی به این رشته معرفی می شدند. بعد از دوسال یعنی در سال 1348 برخی اصلاحات در برنامۀ درسی این رشته وارد گردید و در نتیجه محصلین این رشته بعد از پایان سال اول و سپری کردن موفقانۀ امتحان اختصاصی شمولیت در این رشته از شروع سال دوم به گونۀ رسمی شامل این رشته می گردیدند.

تا زمان تهاجم شوروی به افغانستان  در سال 1358 دیپارتمنت مهندسی پوهنحی انجنیری پوهنتون یکی از معتبر ترین موسسات تحصیلی در رشتۀ مهندسی در منطقه بود.  از سال 1360 به بعد پوهنحی انجنیری پوهنتون کابل کمتر مورد توجه زمامداران وقت قرار گرفت و منابع کمتر به آن اختصاص داده می شد. این روند ادامه داشت تا این که در سال 1364 بعد از فراغت آخرین دوره از محصلین,  دروازۀ پوهنحی انجنیری پوهنتون کابل به گونۀ کامل بسته شد.

در سال 1368 پوهنحی انجنیری پوهنتون کابل دوباره شروع به فعالیت کرد و دورۀ جدیدی از محصلین شامل این پوهنحی شدند. اما قبل از فراغت اولین دوره از دانش آموزان ,شهر کابل در سال 1371 به تصرف نیرو های مجاهدین درآمد, که به تعقیب آن جنگهای پیاپی سبب شدند تا پوهنتون کابل که در خط مقدم جنگ موقعیت داشت تا چندین سال بسته باقی بماند.

در سال 1374 پوهنتون کابل در میان ویرانه های بجا مانده از جنگ, با منابع بسیار ناچیز وتعداد اندک استادان  دوباره به فعالیت آغاز کرد. اما در سال 1375 شهر کابل باز مورد تهاجم گروه طالبان قرار گرفت و بزودی به تصرف این گروه در آمد و یک بار دیگر دروازه های پوهنتون کابل بروی محصلین بسته شد.

در شروع سال 1376 دولت طالبان موافقت کرد که پوهنتون ها دو باره به فعالیت آغاز کنند, اما تحت شرایط خاصی که ایشان می خواستند, که عمده تراین مورد آن محرومیت مطلق طبقۀ اناث از تحصیلات عالی بود. درین دوره دیپارتمنت مهندسی در بد ترین حالت ممکن خود قرار داشت, یعنی تعداد استادان به تنها یک نفر تقلیل یافت و دروس بدون موجودیت کتب درسی, لابراتوار های و فضای های مناسب برای استدیو ها و بیشتر با حمایه داوطلبانۀ  و بدون در خواست کدام امتیاز مهندسان که از بیرون برای تدریس می آمدند به,  پیش برده می شدند.

با سقوط حکومت طالبان در سال 1380  و تاسیس حکومت جدید, تلاش ها برای احیای ارزش های از دست رفته در تمام زمینه ها آغاز شدند. دیپارتمنت مهندسی پوهنحی انجنیری استادان جدیدی را استخدام کرد و اوضاع تدریسی درین بخش بهتر شد.

در سال 1385 یک قرارداد توامیت میان فاکولتۀ انجنیری پوهنتون کابل و پوهنتون ایالتی کنساس ایالات متحدۀ امریکا با تمویل بانک جهانی به امضا رسید. هدف از امضای این قرارداد تقویت امور علمی, فنی و اداری  پوهنحی انجنیری پوهنتون کابل بود. بر اساس این قرارداد دیپارتمنت مهندسی پوهنحی انجنیری توامیت را با فاکولتۀ مهندسی, برنامه ریزی و طراحی پوهنتون کنساس برقرار ساخت. برعلاوۀ تجهیز شدن کتابخانه و دیگر بخش های پوهنحی انجنیری پوهنتون کابل, تعدادی از استادان از هر دیپارتمنت  برای تکمیل دورۀ ماستری خود به پوهنتون ایالتی کنساس رفتند, که از آن جمله سه تن از استادان دیپارتمنت مهندسی نیز شامل این جمع بودند که در بهار سال 1390 تحصیلات دورۀ ماستری خود را موفقانه به پایان رسانیده و دوباره به تدریس در دیپارتمنت مهندسی پرداخته اند. همچنان یک تن دیگر از استادان این دیپارتمنت که موفق به دریافت بورس فولبرایت شده بود, نیز دورۀ ماستری خود را در پوهنتون ایالتی کنساس به پایان رسانید. برنامۀ درسی دیپارتمنت مهندسی نیز با همکاری متخصصین پوهنتون کنساس در سال 1386  تجدید شد و تطبیق آن از سال 1387 آغاز گردید. گرچه سه دیپارتمنت دیگر پوهنحی انجنیری با تغییر در برنامه های درسی خود, مدت زمان دوره تحصیلی را به 4 سال کاهش دادند, اما دیپارتمنت مهندسی با جا بجای بعضی مضامین ضروری جدید و حذف بعضی مضامین غیر ضروری در برنامۀ درسی خود, مدت 5 سال را برای دورۀ آموزشی حفظ کرد.

در حال حاضر دیپارتمنت مهندسی پوهنحی انجنیری دارای 12 استاد رسمی, که از جمله یک داکتر, 5 نفر ماستر, 3 نفر در حال ادامۀ دورۀ ماستری و 3 نفر هم دارای درجه لیسانس می باشند.

همچنان به تعداد 4 نفر استادان داوطلب؛ یک نفر با درجۀ داکتری و بقیه سه نفر با درجۀ ماستری در بعضی مضامین با استادان دیپارتمنت در تدریس همکاری می کنند.

دیپارتمنت مهندسی دارای چهار ستدیو میباشد که از جمله سه ستدیو بشکل صنوف درسی استفاده میشوند و یک ستدیو بخاطر کار های عملی محصلین استفاده میشود که به این ترتیب دیپارتمنت مهندسی به دوصنف دیگر ضرورت دارد تا از ستدیوهای خویش بشکل صنف درسی استفاده ننماید

قابل یادآوریست که دیپارتمنت مهندسی در نصاب درسی خویش برعلاوه مضامین لازمی  دارای دو نوع مضامین دیگر که بنام انتخاب مسلکی و انتخاب غیر مسلکی یاد می گردد نیز می باشد. جهت شرح ان می شود جملات ذیل را مطالعه نمود.

  • مضامین انتخاب مسلکی مضامین اند که در داخل پوهنحی انجنیری براه انداخته می شوند. کود این مضامین نظر به نوعیت آنها در هر سمستر تعیین می گردند. مضامین انتخاب مسلکی می توانند شامل مضامین زیر باشند:

-  AR-531برآورد,  AR-532کاربرد برنامه های پیشرفته کمپیوتر در مهندسیی ,  AR-533تعلیمات مسلکی در مهندسی .

 

  • مضامین انتخاب غیر مسلکی مضامین اند که می توانند خارج از پوهنحی انجنیری نیز نظر به امکانات برگزار گردند. مضامین انتخاب مسلکی می توانند شامل مضامین زیر باشند:

- جغرافیای شهری

- نقاشی و خطاطی        

- اقتصاد شهرسازی

- شناخت قوانین شهر سازی

در مجموع محصلین دیپارتمنت مهندسی طی ده سال 179 کریدت را به شکل لکچر، تمرین و استدیو گرفته و در مجموع مضامین ما به شکل ذیل کتگوری می گردد.

  1. %61 مضامین تخصصی.
  2. %28 مضامین اساسی.
  3. %11 مضامین پوهنتون شمول.