تاریخچه - پوھنتون کابل

تاریخچه

پوهنځی کیمیا فعلی در چوکات پوهنځی ساینس پوهنتون کابل درسال ۱۳۲۱ درپوهنتون کابل به حیث دیپارتمنت کیمیا تأسیس وشروع به فعالیت نمود و مفکوره تآ سیس پوهنځی علوم طبیعی وقتی به میان آمد ،که کمبود استادان نظربه ازدیاد روزافزون شاگردان درمکاتب متوسطه ولیسه ها ازیک طرف وکمبود متخصصان دررشته های مختلف علوم طبیعی نظربه انکشاف وتوسعۀ نسبی صنایع ازطرف دیگر مورد توجه قرارگرفت . بنابران این پوهنځی به منظوررفع نیازمندی ها متذکره به حیث سومین پوهنځی پوهنتون کابل به نام فاکولتۀ ساینس  که بعدا ً به نام پوهنځی علوم طبیعی مسما گردید تأسیس شد.

اولین دسته ازمحصلان شامل درپوهنځی ساینس ۲۱ نفربود، که به رشته های ریاضی، فزیک، کیمیا و بیولوژی آغاز به تحصیل نمودند. مختصصان رشته های مختلف علوم طبیعی که درآن زمان دروزارت ها ی امور مربوط به پروژه ها مصروف کاربودند ویا درپُست های عالی اداره ها ومؤسسات دولتی ایفای وظیفه می نمودند تشویق گردیدند، که وظیفۀ تدریس را دراین پوهنځی بپذیرند، تا به همکاری آنان پوهنځی به فعالیت آغاز نماید.

محصلان درآن زمان دررشته های ( کیمیا وبیولوژی ) و ( ریاضی وفزیک ) تحصیل می کردند. درسال ۱۳۴۸ ساخت اکادمیک پوهنځی تغییرنمود و به اساس آن درنصاب تحصیلی آن اصلاحات به وجودآمد و نصاب تحصیلی جنبۀ اختصاصی تری به خود گرفت وموجب ایجاد دیپارتمنت های جداگانه دررشته های فزیک ، کیمیا ، بیولوژی وریاضی گردید. قابل یاد آوریست که درسال ۱۳۴۹ درچوکات دیپارتمنت کیمیا رشته های کیمیای صنعتی، کیمیا وریاضی به وجود آمد. متذکر باید شد که در آن زمان دیپارتمنت کیمیا به نام انستیتوت کیمیا معروف بود.

قبل ازتاسیس پوهنځی ساینس فعالیت های لابراتوارمربوط این دیپارتمنت درمدیریت فواید عامۀ وقت اجرا میشد. این مدیریت وظیفۀ تحلیل وتجزیۀ مواد معدنی وعمرانی را با استفاده ازآلات وتجهیزات آن وقت توسط متخصصان داخلی وخارجی انجام میداد.

پس ازبه میان آمدن پوهنځی ساینس دیپارتمنت مذکور با تمام وسایل وتجهیزات آن به این مؤسسه جدیدالتأسیس انتقال داده شد و دراجرا تطبیقات محصلان مورد استفاده قرارگرفت فعالیت های تطبیقاتی درعمارت دیپارتمنت کیمیا واقع پل باغ عمومی متمرکزبود. درسال ۱۳۲۳ لابراتوارکیمیا تحلیلی توصیفی ودرسال ۱۳۲۴ لابراتوار تحلیلی مقداری وتهیۀ مواد غیرعضوی ودرسال ۱۳۴۰ لابراتوار کیمیای فزیکی با آن افزوده شد.

ازآنجایکه عمارت سابقۀ دیپارتمنت کیمیا واقع پل باغ عمومی گنجایش توسعه بیشتری را برای رفع نیازمندی های پوهنځی ناشی ازافزایش قابل ملاحظه نداشت، پوهنتون طرح ودیزاین یک عمارت جدید را درسال ۱۳۵۴ روی دست گرفت وبه اعمار آن اقدام نمود .کارهای ساختمانی ومنتاژ این عمارت که دارای لابراتوارهای عصری، تحقیقاتی وتطبیقاتی، صنوف درسی، ادیتوریم، دفاتر وذخیره خانه های عصری است درختم سال ۱۳۶۱ خاتمه پذیرفت وتعمیر دربهار سال ۱۳۶۲ رسماً افتتاح گردید.

درجریان جنگ های داخلی درکابل تمام دیپارتمنت ها ولابراتوارهای پوهنځی ساینس کاملا ً تخریب گردیده بود؛ ولی خوشخبتانه به اثر تلاش ریاست پوهنځی ساینس وبه همکاری رهبری پوهنتون، وزارت تحصیلات عالی و به کمک مالی بانک جهانی تعمیر دیپارتنمت کیمیا دوباره ترمیم گردید. و یک تعداد لابراتوارهای آن قسما ً آمادۀ انجام تجارب برای محصلان مربوطه گردیده؛ ولی کاملا ًمجهزبا وسایل و مواد کیمیاوی نمی باشد برای تکمیل آن نیز ازطرف رهبری پوهنځی تلاش همه جانبه صورت میگیرد.

پوهنځی کیمیا به حیث یک پوهنځی مستقل در سال ۱۳۹۳ به اساس پیشنهاد پوهنځی ساینس قبلی و تائید ریاست انسجام امور اکادمیک و شورای رهبری وزارت و منظوری مقام ریاست جمهوری اسلامی افغانستان نظر به تکمیل شرایط فزیکی و اکادمیک به سطح پوهنځی انکشاف نمود و از تاریخ ۱۰ اسد ۱۳۹۵ به این سو به صفت یک پوهنځی مستقل رسماٌ به فعالیت آغاز نمود. پوهنځی مذکور فعلاٌ دارای ۴دیپارتمنت کیمیای عمومی و غیرعضوی، دیپارتمنت کیمیای فزیکی  ، دیپارتمنت کیمیای عضوی و دیپارتمنت کیمیای تحلیلی میباشد. در نظر است تا دیپارتمنت تکنالوژی کیمیاوی در آینده  ایجاد گردد.

دردیپارتمنت های متذکره مضامین کیمیای عمومی، کیمیای غیرعضوی ، کیمیای تحلیلی، کیمیای عضوی ، کیمیای فزیکی ، کیمیای پولیمیر، کیمیای مواد ملونه، کیمیای ساختمان مواد، کرستل شیمی، تکنالوژی کیمیا، مواد طبیعی تدریس میگردد. علاوه برمضامین متذکره مضامین پوهنتونی نیزدراین پوهنځی برای محصلین تدریس میشود.

با درنظرداشت آموزش مضامین فوق الذکر فارغین پوهنځی کیمیا توانسته اند، تا درمؤسسات ثانوی وزارت معارف وموسسات تحصیلات عالی به حیث استاد ایفای وظیفه نمایند وازآن نتایج خوبی به دست آمده است . علاوه برآن منحیث متخصصین کیمیا درتمام مؤسسات تولیدی وطن وظایف محوله را به وجه حسن انجام میدهند. همچنان درلابراتوارها وزارت معادن وصنایع درتحلیل و تجزیۀ مواد کیمیاوی

دروزارت آب وبرق درقسمت تجزیۀ آب، دروزارت مالیه دربخش لابراتوارهای مربوط گمرکات وسایرموسسات تولیدی و تجزیوی وظایف محوله را با دقت انجام میدهند. بنابرهمین ضرورت بوده که مسئوولین وقت تصمیم بسیار به جا را برای تأسیس دیپارتمنت کیمیا درچوکات پوهنځی ساینس گرفتند. باید متذکرشد، که با انکشاف صنعت دروطن عزیزما درآینده وظایف کیمیا دان ها هنوزهم سنگین تر ووسیع تر میگردد.